Vraag een productiemanager wat een uur stilstand kost en je krijgt de gemiste omzet. Dat is het zichtbare deel. De rest van de rekening komt later en op andere kostenplaatsen terecht.
Dennis Aarts, servicemanager · 14 augustus 2026 · 8 minuten leestijd
Als servicemonteurs komen we bij bedrijven op de dag dat het misgaat. Wat opvalt: bijna niemand weet wat die dag kost. Er is een gevoel (‘veel’) en soms een bedrag per uur dat ooit is uitgerekend. Dat maakt het lastig om te beslissen hoeveel je aan onderhoud, reserveonderdelen of een servicecontract wilt uitgeven.
In dit artikel rekenen we één storing helemaal door. De bedragen zijn een voorbeeld. De posten zijn bij vrijwel elk productiebedrijf dezelfde.
Een verpakkingslijn maakt 600 producten per uur. Aan de lijn werken zes mensen. Op dinsdagochtend valt een servoregelaar uit. De monteur is er ‘s middags, het onderdeel komt de volgende ochtend. De lijn staat in totaal acht productie-uren stil.
Dit is het bedrag dat iedereen noemt. Reken hier niet met omzet, maar met de marge per product: de verkoopprijs min materiaal en andere kosten die je niet maakt als je niet produceert. In ons voorbeeld is dat 1,50 euro per product.
Acht uur maal 600 producten maal 1,50 euro is 7.200 euro.
Een kanttekening: deze post telt alleen volledig als je de productie niet kunt inhalen. Heeft de lijn ruimte in de planning, dan haal je een deel terug. Zit de lijn vol, dan is het weg.
De zes operators zijn aanwezig en worden betaald. Een deel kun je elders inzetten, maar zelden allemaal en zelden meteen. We rekenen met een loonkostprijs van 38 euro per uur.
Zes mensen maal acht uur maal 38 euro is 1.824 euro.
Een monteur met spoed, een onderdeel dat per koerier komt, en de uren van je eigen technische dienst. Bij een onderdeel dat niet meer nieuw leverbaar is, betaal je bovendien de prijs die de handelaar vraagt.
In het voorbeeld: 2.400 euro.
Een lijn die heeft stilgestaan, draait niet meteen goed. De eerste producten na een herstart worden vaak afgekeurd: materiaal is afgekoeld, lijm is uitgehard, instellingen moeten worden bijgeregeld. We rekenen met een uur productie die als afval eindigt, tegen 2 euro materiaalkosten per product.
600 producten maal 2 euro is 1.200 euro.
Een deel van de gemiste productie wordt ingehaald op zaterdag. Vier mensen, zes uur, tegen een toeslag van 150 procent.
Vier maal zes uur maal 57 euro is 1.368 euro.
De order die dinsdag weg had gemoeten, gaat nu donderdag. Om de schade te beperken wordt een spoedtransport geregeld. In het voorbeeld kost dat 1.500 euro. Contractuele boetes of een klant die volgend jaar een tweede leverancier zoekt, rekenen we niet mee. Die zijn er wel.
| Post | Bedrag |
|---|---|
| Gemiste marge | € 7.200 |
| Stilstaand personeel | € 1.824 |
| Reparatie en spoedlevering | € 2.400 |
| Opstartverlies | € 1.200 |
| Overuren om in te lopen | € 1.368 |
| Spoedtransport naar de klant | € 1.500 |
| Totaal voor acht uur stilstand | € 15.492 |
Dat is ruim twee keer de gemiste marge, en omgerekend ongeveer 1.940 euro per uur. In de praktijk zien we verhoudingen tussen de twee en drie keer, afhankelijk van hoe vol de lijn zit en hoe strak de leverafspraken zijn.
Het bedrag zelf is minder belangrijk dan wat je ermee doet. Met een realistisch uurtarief voor stilstand kun je drie beslissingen onderbouwen.
In het voorbeeld wachtte de lijn een nacht op een servoregelaar. Had die op de plank gelegen, dan was de stilstand twee uur geweest in plaats van acht. Een regelaar kost een paar duizend euro. De zes uur verschil kostten ruim elfduizend.
Maak voor je kritieke machines een lijst van onderdelen met een lange levertijd en vergelijk de prijs met de kosten van wachten. Die lijst is meestal korter dan je denkt.
Preventief onderhoud kost ook stilstand, alleen op een moment dat je zelf kiest. Een geplande stop van vier uur heeft geen spoedkosten, geen opstartproblemen op een ongelegen moment en geen boze klant. Het is daardoor per uur veel goedkoper dan een storing.
Het verschil tussen een monteur die de volgende werkdag komt en een die er binnen vier uur is, heeft een prijs. Met je uurtarief voor stilstand weet je of die prijs zich terugverdient. Voor een lijn die een derde van je omzet draait waarschijnlijk wel. Voor een machine met een reserve-exemplaar ernaast niet.
De meeste bedrijven die we spreken, registreren storingen maar geen kosten. Leg bij de eerstvolgende storing vast hoe lang de lijn stilstond, hoeveel mensen wachtten, wat de reparatie kostte en wat er nodig was om de achterstand in te lopen. Na drie storingen heb je een eigen kengetal dat beter is dan elk voorbeeld.
In het kort
De werkelijke kosten van stilstand liggen twee tot drie keer hoger dan de gemiste marge. Reken ze één keer door voor je belangrijkste lijn. Dat bedrag bepaalt wat onderdelen op voorraad, onderhoud en responstijd mogen kosten.
Over de auteur
Servicemanager bij Mavero. Begon in 2003 als servicemonteur en leidt nu de serviceafdeling van veertien mensen.
Bekijk wat onze serviceafdeling doet en welke contractvormen er zijn.
Een servicemonteur loopt je kritieke machines na en maakt een lijst van onderdelen die je op voorraad zou moeten hebben.